De nieuwe beleidsvisie 2019-2028 van de Stadserven ligt voor bij de gemeenteraad van Kampen. Als het aan de Stadserven en zijn pachters ligt, wordt op het Kampereiland, het grootste aaneengesloten pachtgebied van Nederland, voortaan een pachtbeleid op maat gevoerd. 

Er moet een gemengd pachtsysteem komen, waarbij gronden naar keuze van de individuele boer via reguliere pacht of als erfpacht kunnen worden uitgegeven. Pachters kunnen vrijwillig hun pachtrecht om niet omzetten in een erfpachtrecht. Wanneer zij willen groeien met uitgifte van grond in erfpacht door de Stadserven, hoeven zij ook niet gelijk een fors bedrag neer te tellen. Hen wordt een ingroeimodel geboden, die de financiering van uitbreiding of overnames vergemakkelijkt. Speciaal voor bedrijfsopvolging door jonge boeren wordt dit ingroeimodel, in combinatie met de inkoopfaciliteit van de Stadserven, ook mogelijk bij ‘normale’ bedrijfsoverdracht tussen ouder en kind. 

 

Samenwerking

Nadat de Beleidsvisie een jaar geleden in de gemeenteraad werd geïntroduceerd, is het stuk het afgelopen jaar nog eens goed tegen het licht gehouden. Dat gebeurde in een intensieve samenwerking en samenspraak tussen de directie en de Raad van Commissarissen van de Stadserven en de Pachtersraad, de Jonge Boeren Kampereiland, externe adviseurs alsmede de Gemeente Kampen. Het resultaat is een doorwrocht beleidsstuk dat goed aansluit bij de beleving en de behoeften van de pachters. De beleidsvisie biedt hen ook veel flexibiliteit en maatwerk, bij het nemen van belangrijke beslissingen over investeringen, eventuele koerswijzigingen of bij het stoppen van hun activiteiten. Juist hierdoor kan de definitieve beleidsvisie op veel draagvlak rekenen van de kant van de pachters: “Niet zozeer de invoering van erfpacht op zich, maar vooral de combinatie met het ingroeimodel juich ik toe. Dat draagt sterk bij aan de vermindering van de pachtafhankelijkheid,” zegt voorzitter Lück Duitman van de Pachtersbond. “Want, even los van de termijnen en de te hanteren rente die straks worden gehanteerd, als je gespreid kunt betalen wanneer je meer grond bij je bedrijf betrekt, dan zal dat het ondernemerschap van pachtbedrijven sterk bevorderen. Tevens vind ik het heel belangrijk dat er een aantrekkelijke regeling van pachtoverdracht van ouder naar kind komt. Dat biedt jonge boeren perspectief.”

Wat Duitman betreft gaan bewoners, ondernemers en de gebiedsautoriteiten snel om tafel om te komen tot een toekomstperspectief van het Kampereiland op zowel sociaal, cultureel als ruimtelijk gebied. Maar als het om agrarisch ondernemerschap gaat, ziet Duitman de voorliggende beleidsvisie als een belangrijke eerste stap richting de toekomst. Ook wethouder Geert Meijering, portefeuillehouder landerijen, herkent zich goed in het stuk: “Ik ben blij met deze nieuwe visie en de voorgestelde maatregelen. Het versterkt de positie van de pachters van dit voor onze gemeente belangrijke stuk grondgebied. Deze visie geeft meer perspectief aan boeren die binnenkort willen stoppen. De grond die dan vrij komt biedt andere bedrijven de mogelijkheid om te groeien,” aldus de wethouder.

Vlot trekken

De beleidsvisie bevat tal van maatregelen om de stagnerende grondmobiliteit van agrarische bedrijven vlot te trekken en hun pachtafhankelijkheid te verminderen. Dat zijn namelijk de oorzaken van het feit dat bedrijfsontwikkeling bij veel pachtbedrijven stil staat. Veel boeren die willen stoppen, hebben moeite hun bedrijf van de hand te doen. En omdat als gevolg hiervan onvoldoende gronden in de omgeving vrijkomen, kunnen perspectiefvolle bedrijven niet uitbreiden. Er moet dus iets gedaan worden om de agrarische structuur op het Kampereiland te versterken. Daarom heeft de Stadserven een jaar geleden voorgesteld om actief grond vrij te maken door pachters die hun bedrijf willen beëindigen of verplaatsen een vergoeding bij pachtontbinding te bieden. Vrijkomende grond wordt in erfpacht uitgegeven aan perspectiefvolle bedrijven. Met de vrijwillige mogelijkheid om hun bestaande pachtrecht om te zetten in erfpacht, een zakelijk recht, krijgen boeren meer kans om vermogen op te bouwen voor hun pensioenvoorziening of voor het doen van investeringen.

 

Effectiviteit
Ondanks de veelheid aan voorstellen en maatregelen was er in 2018 nog veel twijfel en onzekerheid bij de pachters in het gebied over de effectiviteit van de voorgestelde maatregelen. Daarom adviseerde de Raad van Commissarissen aan de gemeente Kampen, als zijnde 100% aandeelhouder van de Stadserven, om besluitvorming uit te stellen. Eerst moest goed in beeld worden gebracht hoe de maatregelen financieel-economisch, fiscaal en juridisch doorwerkten op de positie van de pachters. Ook moesten aanvullend enkele alternatieve maatregelen worden overwogen. Die stappen zijn nu door alle betrokken partijen gezamenlijk gezet. Dit heeft er onder meer toe geleid dat de mogelijkheid van onderlinge pachtoverdracht tussen pachters blijft bestaan, dat er een ingroeimodel bij de uitgifte in erfpacht komt die de financieringslast beperkt en dat er specifiek aandacht is voor bedrijfsopvolging. Daarmee is ook het draagvlak onder de pachters vergroot.


Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Kampen heeft de beleidsvisie deze week geaccordeerd. Het document ligt nu opnieuw voor aan de gemeenteraad. Die zal zich erover buigen, inclusief het voorstel om de kaderstellende beleidsregels van de Stadserven te wijzigen. Met de nieuwe beleidsvisie als kader heeft de Stadserven ook daadwerkelijk de instrumenten om de komende tien jaar de plannen uit te voeren.