De pacht hoort op Kampereiland
De melkprijs trok het afgelopen jaar weer aan en dat was een opluchting  voor onze pachters. Of het nieuwe Kabinet, met weer een minister van landbouw, ook goed nieuws brengt, daarover oordeelt ieder anders. Wat voor alle pachters gold is dat 2017 talloze vraagtekens telde. In Brussel en Den Haag was er onzekerheid over de derogatie en de fosfaatwetgeving. Hierdoor moest  het proces kavelruil Kampereiland even pas op de plaats maken. In Kampen keek iedereen intussen reikhalzend uit naar het pachtprijsonderzoek. Zou de pachtprijs dalen of toch niet? In de historische ambiance van de museumboerderij Erf29 kijken Stadserven directeur Michiel de Koe en rentmeester Mireille Blokhuis terug op een bijzonder jaar.
8Z6A9925 Kampereiland interview foto 1-1




















Michiel, je bent nu twee jaar directeur van de Stadserven. Wat zijn je ervaringen tot nu toe?

“Nou, ik ben natuurlijk aardig met de neus in de boter gevallen”, lacht hij. “Dat wil zeggen, ik dacht eerst van nou, ik ga me eerst eens grondig inwerken, zoals dat vaak gaat als je in een nieuwe functie komt. Maar voor rondneuzen was weinig tijd, want rond de kerst van vorig jaar stonden plotseling de trekkers voor het stadhuis.”

Voelde je je overvallen?
“Het kwam toch wel als een verrassing. Natuurlijk waren we al wel bezig met de Pachtersraad over mogelijkheden om onze pachters tegemoet te komen. De melkprijs was laag en we wisten dat er een flinke pachtprijsverhoging aankwam. In de herfst van 2016 overwogen we daarom met een vereveningsvoorstel te komen.”

“De situatie op de erven was vaak nijpend”, vult Mireille aan. “Pachters vroegen zich voortdurend af hoe ze het hoofd boven water konden houden. In vrijwel alle gesprekken die we met ze hadden, voerde dit de boventoon. Natuurlijk moeten we er als verpachter ook zakelijk inzitten, maar je leeft toch heel erg met ze mee. Hun boodschap, de urgentie, was zeker goed overgekomen en daar wilden we wat aan doen. “
pachtprijsprotest
En toch zat de publiekstribune in de raadszaal vol!

“Dat de discussie zo sterk op de pachtprijs zou worden gevoerd, dat hadden we niet voorzien”, zegt Michiel nadenkend. “Onze focus lag veeleer op het vinden van structurele oplossingen. Uit het eerste onderzoek van Ron Methorst, uit 2015, was namelijk duidelijk gebleken dat de investeringskracht van de bedrijven een serieus probleem vormde voor de ondernemingskansen van onze pachters. Daarom waren we in het najaar druk bezig met het in gang zetten van nieuw beleid als kavelruil en met de overgang van pacht naar erfpacht. Maar dat zijn langlopende processen. Dit was urgent.”

Mireille: “Begrijpelijk, want uiteindelijk wil de boer onder de streep geld overhouden. Als daar nu alleen maar rode cijfers  staan, dan wil je daar eerst wat aan doen. Structuurmaatregelen werken alleen op de lange termijn.”

Het boerenprotest in de raadzaal leidde tot het pachtprijsonderzoek, zeg maar het tweede onderzoek door Ron Methorst. Op basis daarvan heeft de Stadserven gelijk de pachtprijs teruggeschroefd naar 100% van de regionorm. Hoe nu verder?

“Het onderzoek wees uit dat er geen reden was om qua pachtprijs hoger dan de regionorm te gaan zitten. Dat hebben we ter harte genomen,” zegt Mireille. “Maar het zit hem niet alleen in de pachtprijs. Pachters en verpachter zullen nu moeten zorgen dat we samen onze doelstellingen voor de toekomst kunnen halen. Als verpachter moeten we voldoen aan onze statutaire doelstellingen: geen vervreemding van het eigendom, zorg voor natuur en landschap, het voeren van het wettelijk pachtbeleid en het behalen van een redelijk rendement. Daarbij past ook het vaste besef dat een gezonde landbouwsector de drager is van dat landschap. Al eeuwenlang.“

“En de pachters moeten een goede boterham kunnen verdienen en de kans hebben om te investeren”, vervolgt Michiel. “Daarom willen ze vermogen opbouwen om te investeren, om het bedrijf netjes over te dragen aan een opvolger, om uitzicht te hebben op een fijne oudedagsvoorziening. Maar investeren doe je met de laatste euro’s die je verdient. Door de pachtprijs stond dat onder druk. Door structuurmaatregelen te nemen willen we dat veranderen en kunnen we die pachtafhankelijkheid verminderen. Het rapport roept daartoe op. En terecht. Maar we hebben geen toverdrank. We zullen zelf, verpachter en pachters, de handen ineen moeten slaan.”

Wat kunnen die maatregelen zijn?
“In het overleg met de pachters over de beleidsvisie liggen er diverse opties op tafel”, zegt Michiel. “Een daarvan wil ik wel uitlichten. Het overdragen van pachtrechten tussen pachters onderling werkt de laatste jaren onvoldoende. We overwegen nu een systeem in te voeren waarbij de Stadserven pachtrechten inkoopt en vervolgens de grond weer uitgeeft in erfpacht. Zo faciliteren we dat de boer die wil stoppen, dat kan doen op het moment dat hij of zij dat ook wil, tegen een redelijke vergoeding. Uitgifte van deze grond aan ‘blijvers’, in combinatie met kavelruil, kan vervolgens een effectieve maatregel zijn voor agrarische structuurverbetering.”8Z6A9908 Kampereiland intervieuw foto 2-1

Laait de pachtprijsdiscussie binnenkort weer op in de Gemeenteraad?
Dat hoop ik niet. De focus moet nu liggen op structurele oplossingen, zoals we die in de beleidsvisie willen opnemen. De jonge boeren hebben een sterke lobby gevoerd. Ze gaan ervoor en komen op voor hun belangen. Daar heb ik veel respect voor. Maar het is ook zo dat een lagere pachtprijs het nemen van structuurmaatregelen voor de toekomst in de weg zit. We moeten die maatregelen immers ook kunnen financieren en verdere pachtprijsverlaging geeft een prikkel aan de pachters die eigenlijk wel willen stoppen om toch nog een tijdje door te boeren. Wij denken dat we met de huidige pachtprijs een goede balans kunnen vinden tussen prijs en beleid. Het gesprek daarover vindt wat ons betreft plaats binnen de lijnen van de pachtersraad en met de partijen in het veld, zoals de pachtersbond en de jonge boeren. Daarmee voeren we nu een gezonde dialoog over de beleidsvisie en agrarische structuurversterking. Af en toe denk ik wel eens terug aan de verzuchting van SGP-raadslid Wim van der Linde. Tijdens de raadsvergadering vroeg hij zich af ‘of de pacht weer terug mocht naar het Kampereiland’. Daar heeft hij natuurlijk gelijk in. De gemeente heeft de pacht niet voor niets op afstand gezet. Pachters en verpachter zullen elkaar op het Kampereiland moeten vinden, en niet in de raadzaal.”

Mireille: “maar dat laat onverlet dat op gezette tijden binnen de raad het debat moet worden gevoerd over hoe we verder gaan met het Kampereiland. Dan kan het gaan over waterveiligheid, over de manier waarop we pacht kunnen omzetten naar erfpacht of over andere maatregelen om de agrarische structuur te versterken.”

Michiel: “Inderdaad. En voor nu is het belangrijk dat we tot een beleidsvisie komen, in overleg met de pachters. Daarbij moeten we rekening houden met het feit dat geen enkel bedrijf op het Kampereiland hetzelfde is en dat elk bedrijf bestaansrecht heeft. De ene boer heeft 70 koeien op 35 hectare en is dolgelukkig, de ander wil juist fors uitbreiden of overschakelen naar biologisch. De Stadserven, maar ook de pachtersbond, zijn doordrongen van die diversiteit. We zijn er voor alle pachters.”

Hoe houden jullie in de beleidsontwikkeling dan rekening met die diversiteit?
“Neem de erfpachtdiscussie”, illustreert Mireille. “De een zit er echt op te wachten, voor de ander hoeft het niet zo nodig. En voor velen is het eerst zien dan geloven: wat zijn de voorwaarden en hoe hoog wordt de canon. Die diversiteit in opvattingen en belangen moet je met elkaar respecteren en vervolgens kijken hoe je toch maatregelen kunt nemen die in de praktijk voor zoveel mogelijk pachters positief uitpakken. Als daar straks consensus over bestaat, is het ook belangrijk dat er politiek draagvlak is voor de toekomstige koers, zeker als dat betekent dat beleidsregels moeten worden bijgeschaafd. In die zin zal de pacht op cruciale momenten toch terugkomen in de raad.”















 


Flashworks vormgeving en webdesign _